شاخک

شاخک

“ابزاری کلیدی در صنعت حمل و نقل و جابجایی”

شاخک (Fork) یکی از مهم‌ترین قطعات و ابزارهای صنعتی است که در انواع ماشین‌آلات به‌ویژه تجهیزات حمل و نقل و جابجایی کالا به کار می‌رود.

این قطعه به ظاهر ساده، نقش بسیار بزرگی در بهره‌وری صنایع ایفا می‌کند. از لیفتراک گرفته تا برخی جرثقیل‌ها، ماشین‌های بارگیری و حتی ابزار

های دستی، همه به نوعی به شاخک‌ها وابسته‌اند.

شاخک چیست؟

شاخک در اصل میله یا تیغه‌ای از جنس فلز بسیار مقاوم (اغلب فولاد آلیاژی) است که برای  فرو رفتن زیر بار و بلند کردن یا نگه داشتن آن طراحی

شده است. بسته به کاربرد، شاخک می‌تواند در شکل‌ها و ابعاد متفاوت تولید شود. گاهی این شاخک‌ها به صورت جفت (مثل شاخک لیفتراک) و

گاهی تکی (مثل شاخک‌های متصل به جرثقیل‌های خاص) به کار می‌روند.

انواع شاخک در صنعت

با توجه به تنوع بالای صنایع و نیازهای مختلف، شاخک‌ها هم در مدل‌ها و ساختارهای مختلفی ساخته می‌شوند. برخی از پرکاربردترین انواع شاخک

عبارتند از:

1. شا خک لیفتراک

رایج‌ترین نوع شاخک که در تمام انبارها و کارخانه‌ها دیده می‌شود. این شاخک‌ها برای بلند کردن پالت‌ها و حمل بار تا چند تن به‌کار می‌روند. معمولا

دو شاخک موازی به جلوی لیفتراک متصل می‌شود که طول، ضخامت و عرض آنها بسته به نوع بار متفاوت است.

2. شاخک بشکه‌گیر یا رول‌گیر

برخی صنایع مانند نساجی،کاغذ یا صنایع شیمیایی نیاز به حمل رولهای سنگین یا بشکه دارند. برای این منظور ازشاخکهای منحنی یا شاخک‌هایی

با چنگک مخصوص استفاده می‌شود که می‌توانند سطح منحنی بشکه را به‌خوبی بگیرند.

3. شاخک تلسکوپی

این شا خک‌ها امکان تغییر طول دارند. به همین دلیل برای بلند کردن بارهای با طول متفاوت یا جایی که نیاز به دسترسی بیشتر باشد، کاربرد دارند.

4. شاخک‌های مخصوص ماشین‌آلات کشاورزی

در ماشین‌هایی مانند لودر یا بکهو (بیل مکانیکی)،گاهی از شاخک‌هایی برای برداشتن یونجه، کاه یا تنه‌های درخت استفاده میشود که به آنها پالت

فورک یا بال فورک هم گفته می‌شود.

جنس و ساختار شاخک

شاخک‌ها عمدتاً از فولاد کم‌کربن یا فولاد آلیاژی با ترکیباتی مثل منگنز و کروم ساخته میشوند. این فولادها پس ازطی فرآیندهای حرارتی مثل نرماله

کردن و سخت‌کاری، به استحکام کششی و مقاومت خمشی بالایی می‌رسند. دلیل این سخت‌گیری‌ها در ساخت، فشار و خمش بالایی است که

حین بلند کردن بار به شا خک وارد می‌شود.سطح شا خک‌ها اغلب ماشین‌کاری و صیقل داده می‌شود تا ورود و خروج آنها زیر بار به‌راحتی انجام گیرد

و از اصطکاک یا گیر کردن جلوگیری شود.

اهمیت ایمنی و نگهداری شاخک‌ها

شا خک به دلیل تماس مستقیم با بار، در معرض آسیب‌های زیادی است. اگر شاخک تحت بار بیش از حد مجاز قرار گیرد یا به‌طور مداوم بارهای خارج

از مرکز را بلند کند، ممکن است دچار خمیدگی یا حتی شکستگی شود. این موضوع می‌تواند خسارت‌های جدی به بار، ماشین و حتی کارکنان وارد

کند.

به همین دلیل بازدیدهای دوره‌ای شا خک‌ها بسیار ضروری است. در این بازدیدها معمولاً موارد زیر بررسی می‌شود:

وجود ترک، شکستگی یا خراش عمیق

بررسی ضخامت و مقایسه با مقدار اولیه (افت ضخامت بیش از ۱۰ درصد خطرناک است)

سلامت قلاب‌ها، پین‌ها و محل اتصال شاخک به ماشین

زاویه شاخک (عدم انحراف یا تاب داشتن)

انتخاب شاخک مناسب

انتخاب شا خک باید دقیق و با توجه به نوع کار انجام شود. عواملی مثل:

وزن متوسط و حداکثر بار

ابعاد بار و نوع بسته‌بندی (پالت، رول، بشکه)

محیط کار (رطوبت، مواد خورنده یا دماهای بسیار بالا)

درتصمیم‌گیری درباره جنس،طول و نوع شا خک بسیار مهم است.همچنین باید همیشه مطمئن بود که شا خک با استانداردهای ایمنی بین‌المللی

مثل ISO 2330 مطابقت دارد.

شاخک هرچند جزئی از یک ماشین یا ابزار بزرگ‌تر است،اما نقشی اساسی درموفقیت عملیات جابجایی ایفا میکند. شا خک با کیفیت و متناسب

با کار، علاوه بر افزایش بهره‌وری، ضامن ایمنی کارکنان و حفظ سرمایه‌های سازمان است. توجه به نگهداری و بازرسی این قطعه کوچک، می‌تواند

از خسارت‌های بزرگ جلوگیری کند.

برای مشاوره و خرید با ما در ارتباط باشید.