قطعات لیفتراک برقی
لیفتراک برقی یکی از مهمترین ماشینآلات در حوزه حملونقل درونسازمانی و انبارداری است. استفاده از نیروی برق بهجای سوختهای فسیلی، این نوع لیفتراک را به گزینهای
بیصدا، تمیز و مناسب برای فضاهای بسته مانند انبارها، فروشگاهها و کارخانهها تبدیل کرده است. برای درک بهتر عملکرد لیفتراک برقی، شناخت قطعات اصلی آن ضروری است.
در این مقاله با اجزای اصلی، سیستمهای فنی و قطعات مکانیکی و الکترونیکی لیفتراک برقی آشنا میشویم.
دستهبندی کلی قطعات لیفتراک برقی
قطعات لیفتراک برقی را میتوان در چند گروه کلی طبقهبندی کرد:
سیستم محرکه (درایو الکتریکی)
سیستم باتری و تغذیه
قطعات مکانیکی و بدنه
سیستم فرمان و کنترل
سیستم ایمنی و هشدار
سنسورها و الکترونیک پیشرفته
هرکدام از این سیستمها شامل مجموعهای از قطعات و اجزای مکمل هستند که در ادامه بهطور کامل توضیح داده میشود.
سیستم محرکه (موتور و درایو)
1.1. موتور الکتریکی
موتور لیفتراک برقی معمولاً از نوع DC یا AC سهفاز است. وظیفه آن تبدیل انرژی الکتریکی به انرژی مکانیکی برای حرکت دادن چرخها و بلند کردن بار است. موتور محرکه میتواند
در قسمت جلو یا عقب دستگاه بسته به نوع لیفتراک نصب شود.
1.2. کنترلر یا درایو موتور (برد کرتیس)
این قطعه وظیفه دارد جریان و ولتاژ ارسالی به موتور را کنترل کند. کنترلرهای معروف مثل Curtis، ZAPI یا SME، با اعمال PWM (مدولاسیون پهنای پالس) موتور را نرم، دقیق و ایمن
کنترل میکنند.
سیستم باتری و تغذیه
2.1. باتری لیفتراک
باتری وظیفه تأمین انرژی الکتریکی مورد نیاز لیفتراک را بر عهده دارد. اغلب باتریها از نوع سرب-اسیدی صنعتی یا لیتیوم-یون هستند. ولتاژ معمول باتریها بین 24 تا 80 ولت است.
2.2. شارژر باتری
برای شارژ باتری، شارژر مخصوص نیاز است که بسته به نوع باتری و ظرفیت آن طراحی میشود. شارژر باید با ولتاژ و آمپراژ مناسب باشد تا عمر باتری حفظ شود.
2.3. BMS (Battery Management System)
در مدلهای لیتیوم یونی، BMS وظیفه مانیتورینگ دما، ولتاژ، جریان و حفاظت در برابر اتصال کوتاه یا اضافهبار را دارد.
قطعات مکانیکی و بدنه
3.1. شاخکها (Forks)
دو بازوی فلزی قوی که برای ورود به پالت و جابجایی بار طراحی شدهاند. طول استاندارد آنها معمولاً 1.2 متر است و قابلیت تنظیم عرض نیز در برخی مدلها وجود دارد.
3.2. دکل یا ماست (Mast)
سازه عمودی که شاخکها بر روی آن حرکت میکنند. این قطعه میتواند دو مرحلهای (2-Stage) یا سه مرحلهای (3-Stage) باشد و تا چند متر بالا برود.
3.3. سیستم هیدرولیک
شامل سیلندرهای هیدرولیکی، پمپ، روغن هیدرولیک و شیلنگهاست. این سیستم برای بالا/پایین کردن شاخکها و تغییر زاویه دکل کاربرد دارد.
3.4. شاسی و بدنه
ساختار اصلی لیفتراک که موتور، باتری، فرمان، صندلی و سایر تجهیزات روی آن نصب میشوند. طراحی بدنه باید مستحکم، بالانس و مقاوم در برابر ضربه باشد.
4. سیستم فرمان و کنترل
4.1. فرمان (Steering)
در لیفتراکهای برقی معمولاً چرخهای عقب فرمانپذیر هستند. سیستم فرمان میتواند مکانیکی یا الکتروهیدرولیک باشد.
4.2. دسته فرمان (جویلستیک)
اپراتور از طریق این دستهها عملیات حرکت به جلو/عقب، بالا/پایین و شیب دکل را کنترل میکند.
4.3. پدالها و دکمهها
پدال گاز، ترمز، و دکمههای مربوط به عملکردهای جانبی (بوق، چراغ، بالا/پایین کردن دکل و …) از اجزای کنترلی مهم هستند.
سیستم ایمنی و هشدار
5.1. چراغها و بوق هشدار
برای هشدار به اطرافیان در هنگام حرکت یا کار با بار، از چراغ گردان، بوق و گاهی چراغ ترمز استفاده میشود.
5.2. سنسور تعادل (Tilt Sensor)
برای جلوگیری از واژگونی، این سنسور زاویه شیب دکل یا شاخکها را بررسی میکند و در صورت عبور از حد مجاز هشدار میدهد یا سیستم را قطع میکند.
5.3. سیستم توقف اضطراری (Emergency Stop)
دکمهای قرمزرنگ که با فشردن آن، جریان برق اصلی قطع میشود و لیفتراک فوراً متوقف میگردد.
سنسورها و الکترونیک پیشرفته
6.1. سنسور سرعت
برای کنترل و محدود کردن سرعت لیفتراک بر اساس بار، مسیر یا دستور اپراتور.
6.2. سنسور ارتفاع
در برخی مدلها، برای جلوگیری از برخورد با سقف یا بارگذاری اشتباه در ارتفاع زیاد بهکار میرود.
6.3. نمایشگر دیجیتال
اطلاعاتی مانند میزان شارژ باتری، ساعت کارکرد، کدهای خطا و وضعیت عملکرد دستگاه را نشان میدهد.
نگهداری قطعات لیفتراک برقی
برای افزایش عمر و کاهش هزینههای خرابی، نگهداری اصولی از قطعات اهمیت زیادی دارد:
باتری: بررسی سطح آب، تمیز کردن قطبها، شارژ صحیح
موتور: بازبینی بلبرینگ، تمیزکاری داخلی، بررسی صداهای غیرعادی
هیدرولیک: تعویض منظم روغن، بررسی نشتی، سرویس سیلندرها
چرخها و ترمز: بازبینی ساییدگی، تعویض در صورت نیاز
برد کنترل: تمیز کردن اتصالات، تست عملکرد با نرمافزار مخصوص
قطعات لیفتراک برقی در هماهنگی با یکدیگر، دستگاهی قدرتمند، بیصدا و سازگار با محیط را شکل میدهند. درک دقیق از این اجزا به اپراتورها، تکنسینها و مدیران انبار کمک
میکند تا با نگهداری صحیح و استفاده بهینه، از حداکثر ظرفیت لیفتراک بهرهمند شوند. با پیشرفت فناوری، قطعات الکترونیکی و هوشمند نیز در این لیفتراکها بیشتر شدهاند،
که نقش آنها در ایمنی، بهرهوری و کاهش استهلاک بسیار قابلتوجه است.





