کنتاکتور

کنتاکتور

در دنیای برق صنعتی، یکی از مهم‌ترین و پراستفاده‌ترین تجهیزات، کنتاکتور (Contactor) است. این قطعه به ظاهر ساده، در حقیقت وظیفه سنگینی

بر عهده دارد: قطع و وصل کردن مدار قدرت به صورت ایمن، سریع و از راه دور . تقریباً در هر تابلو برق صنعتی ، از آسانسور و جرثقیل گرفته تا پمپ‌ها،

کمپرسورها، موتورهای سه فاز و حتی لیفتراک‌های برقی، ردپایی از کنتاکتور به چشم می‌خورد.

این وسیله چیست؟

کنتاکتور یک کلید مغناطیسی است که با استفاده از یک بوبین (سیم‌پیچ) و خاصیت الکترومغناطیس ، تیغه‌ های خود را برای وصل یا قطع کردن مدار

قدرت جابه‌جا می‌کند.برخلاف کلیدهای دستی، کنتاکتور با فرمان الکتریکی (مثلاً از طریق یک شستی استارت یا PLC) عمل میکند. این یعنی اپراتور

می‌تواند بدون تماس مستقیم با جریان بالا، موتورهای بزرگ و بارهای سنگین را به راحتی کنترل کند.

ساختمان اصلی کنتاکتور

این وسیله از سه بخش اصلی تشکیل شده است:

بوبین (Coil):

وقتی ولتاژ فرمان به بوبین برسد، یک میدان مغناطیسی تولید می‌کند که هسته آهنی متحرک را به سمت پایین می‌کشد.

تیغه‌ها (Contacts):

به دو دسته قدرت و کمکی تقسیم می‌شوند. تیغه‌های قدرت جریان اصلی بار (مثلاً موتور) را عبور میدهند و تیغه‌های کمکی برای ارسال سیگنال

به مدارات فرمان یا PLC کاربرد دارند.

محفظه عایق و فنر بازگشت:

فنر باعث می‌شود با قطع جریان بوبین، تیغه‌ها دوباره به حالت باز (OFF) برگردند. محفظه نیز عایق حرارتی و الکتریکی ایجاد می‌کند.

تفاوت کنتاکتور با کلید اتوماتیک یا کلید مینیاتوری چیست؟

کنتاکتور فقط برای قطع و وصل مدار طراحی شده و خودش حفاظت جریان ندارد.

به همین دلیل همیشه  در کنار کنتاکتور ، فیوز یا بی‌مت (رله حرارتی) نصب می‌کنند تا از تجهیزات در برابر اضافه بار یا اتصال کوتاه محافظت شود.

کلیدهای مینیاتوری و MCCB در مدار قدرت هم فرمان قطع و وصل می‌دهند و هم محافظت می‌کنند.

اما این کلیدها معمولاً برای فرمان از راه دور یا استفاده‌های مکرر ساخته نشده‌اند.

مزایای استفاده از کنتاکتور

فرمان از راه دور و اتوماسیون:

اپراتور بدون حضور در کنار دستگاه می‌تواند موتور یا بار را روشن و خاموش کند. این موضوع ایمنی و راحتی را بسیار بالا می‌برد.

عمر مفید بالا:

کنتاکتورهای باکیفیت می‌توانند میلیون‌ها بار عمل قطع و وصل را انجام دهند.

امکان کنترل بارهای بزرگ:

جریان‌هایی که از کنتاکتور عبور می‌کند می‌تواند به صدها آمپر برسد، چیزی که کلیدهای معمولی از پس آن برنمی‌آیند.

ماژولار بودن:

روی کنتاکتور می‌توان تجهیزات جانبی مثل تایمر، رله اضافه بار، کلید حرارتی و حتی PLC نصب کرد و کنترل بسیار هوشمندانه‌تری داشت.

کاربردهای کنتاکتور

کنتاکتور تقریباً در هر صنعتی که نیاز به کنترل الکتروموتور یا دستگاه‌های پرمصرف باشد دیده می‌شود. مهم‌ترین کاربردها عبارتند از:

کنترل موتورهای سه‌فاز:

مثلاً در پمپ‌های آب، کمپرسورها، نوار نقاله‌ها، جرثقیل سقفی و تهویه مطبوع.

در تابلو برق‌های توزیع صنعتی:

برای اتصال و قطع بخشی از بار از سیستم.

در سیستم‌های اتوماسیون و PLC:

برای اجرای دستوراتی مثل استارت-استوپ، تغییر جهت چرخش، ستاره-مثلث و … .

لیفتراک‌ها و ماشین‌آلات برقی:

این وسیله در اینجا ولتاژ باتری را به موتور کششی وصل می‌کند.

نکات مهم در انتخاب و نصب

تناسب ولتاژ بوبین با ولتاژ فرمان:

مثلاً بوبین ۲۴ ولت DC برای تابلوهای کنترل با PLC، یا ۲۲۰ ولت AC برای سیستم‌های ساده.

جریان نامی (AC3 یا AC4):

این جریان باید با توجه به توان موتور یا بار و نوع راه‌اندازی انتخاب شود.

کیفیت برند:

برندهای معتبر مثل Schneider، Siemens، ABB و Telemecanique سال‌هاست امتحان خود را پس داده‌اند.

جای‌گذاری و تهویه مناسب:

کنتاکتور هنگام کار کمی گرما تولید می‌کند. پس در داخل تابلو باید فاصله کافی برای جریان هوا داشته باشد.

جمع‌بندی

این وسیله را می‌توان قلب مدار فرمان دانست. این تجهیز به ما اجازه می‌دهد تا به راحتی و ایمن، بارهای سنگین و موتورها را روشن و خاموش کنیم،

بدون اینکه نیازی به تماس مستقیم با جریان بالا باشد. انتخاب کنتاکتور مناسب و نصب صحیح آن نه تنها طول عمر تجهیزات را افزایش میدهد، بلکه

ایمنی اپراتورها و کل سیستم را نیز تضمین می‌کند.

برای مشاوره وخرید با ما در ارتباط باشید.